[ مقدمه ] [ مقاله آقاى هادى علوى در مورد اين كتاب ] بحثى تاريخى و تكان دهنده در كتاب : صد و پنجاه صحابى ساختگى تاريخ ، كشتزار وسيع و پردامنه‌اى است كه هرگونه كار و برداشتى در آن ميسّر است ، و بيش از ديگر موارد مىتوان درباره‌ى آن به قلم فرسائى نشست . اين كثرت در نگارش تاريخ شايد به علت آن باشد كه نوشتن تاريخ آسان مىنمايد ، و يا اينكه اهميت موضوعات و رويدادهاى تاريخى در چارچوب اين دانش ، و يا تأثير همانها در محدوده‌ى زمان ما و با آينده موجب چنان كثرت و فراوانى گرديده است . در هر حال ، تاريخ ساده و آسان نيست مگر وقتى كه نويسنده در مقام آن باشد كه از آن داستانى بسازد تا راحت طلبان و بيخبران را در شبهاى دراز زمستان با شيرين‌زبانيهاى خود گرم ، و آنها را بر بساط شادى و طرف بنشاند . اما اگر از ديدگاه علم به تاريخ نگاه كنيم ، و عاقلانه براى درك مطالب جدّى آن بنشينيم ، در ميابيم كه تاريخ آنچنان هم آسان و ساده نيست مگر آن مقدار كه بتوانيم به سادگى درآن به تحقيق بپردازيم ، و به راحتى به منابع متعدد خبرى و مدارك لازم دست يافته ، و پىگيريهاى لازمه را انجام و به نتيجه برسيم . كه اين سه يعنى ( تحقيق ، و استقصاء ، و نتيجه‌گيرى ) سه پايه‌ى هر دانشى را تشكيل مىدهند ، و دست‌يابى به اين سه غالبا با رنج و زحمت فراوان همراه است . بديهى است ارزش پژوهشهاى تاريخى بستگى به مقدار تلاشيث دارد كه بر سر آن به كار رفته است . البته اين تلاش و كوشش بايد كه با بيغرضى و اخلاص ، و يك رويه و مشخص بودن موضوع مورد بحث ، همراه باشد .